werset">1 Każdy przyjaciel mówi: «Jestem i ja twoim przyjacielem»,
ale zdarza się przyjaciel tylko z imienia.
werset">2 Czyż nie jest śmiertelną udręką,
gdy towarzysz i przyjaciel zmienia się w nieprzyjaciela?
werset">3 O przewrotna skłonności! Czemu zostałaś stworzona¹,
by okryć ziemię podstępem?
werset">4 W pomyślności towarzysz cieszy się wraz z przyjacielem,
a w czasie utrapienia staje przeciw niemu.
werset">5 Towarzysz z przyjacielem trudzi się, by mieć pokarm,
a w razie wojny chwyci za tarczę².
werset">6 Nie zapomnij w duszy swej o przyjacielu
i nie trać pamięci o nim wśród bogactw!


werset">7 Każdy doradca wysoko ceni swą radę,
a przecież bywa i taki, który doradza na swoją korzyść.
werset">8 Strzeż się doradcy,
a najpierw poznaj, jakie są jego potrzeby,
- albowiem taki na swoją korzyść doradza -
czy czasem nie zyska on czegoś na tobie, jakby losem³,
werset">9 i aby, mówiąc ci: «Dobra jest twoja droga»,
nie stanął z przeciwka, by patrzeć na to, co przyjdzie na ciebie.
werset">10 Nie naradzaj się z tym, kto na cię patrzy krzywym okiem,
a przed tymi, co ci zazdroszczą, ukryj zamiary!
werset">11 [Nie naradzaj się] z kobietą co do jej rywalki,
z tchórzliwym co do wojny,
z kupcem co do zamiany towarów,
z handlarzem co do sprzedaży,
z zawistnym co do wdzięczności,
z niemiłosiernym co do dobroczynności,
z leniwym co do jakiejkolwiek pracy,
z okresowym najemnikiem co do zakończenia zajęcia,
z niewolnikiem opieszałym co do wielkiej pracy -
gdy chodzi o jakąkolwiek radę, nie polegaj na nich!
werset">12 Natomiast z człowiekiem pobożnym podtrzymuj znajomość,
a także z tym, o którym wiesz, że strzeże przykazań,
którego dusza podobna do twej duszy,
i kto, jeślibyś upadł, będzie współczuł tobie.
werset">13 Następnie trzymaj się rady twego serca,
gdyż nad nią nie masz nic godniejszego wiary.
werset">14 Dusza bowiem człowieka zwykła czasem więcej objawić
niż siedem czat siedzących wysoko dla wypatrywania.
werset">15 A ponad to wszystko proś Najwyższego,
aby po drodze prawdy kierował twoimi krokami.


werset">16 Początkiem każdego dzieła - słowo,
a przed każdym działaniem - myśl.
werset">17 Korzeniem⁴ zamierzeń jest serce,
skąd wyrastają cztery gałęzie:
werset">18 dobro i zło, życie i śmierć,
a nad tym wszystkim język ma pełną władzę.
werset">19 Bywa mędrzec, który jest mądry dla wielu innych,
a dla siebie samego jest niczym;
werset">20 bywa mędrzec, który przez swe mowy jest znienawidzony
i wykluczą go z każdej wspaniałej uczty,
werset">21 nie da mu Pan uznania u innych,
gdyż nie ma on żadnej mądrości.
werset">22 Bywa mędrzec, który jest mądry dla siebie samego,
a owoce jego wiedzy okazują się na jego ciele⁵.
werset">23 Bywa mędrzec, który naród swój wychowuje,
a owoce jego rozumu są niezawodne.
werset">24 Kto jest mądry dla siebie⁶, napełniony będzie zadowoleniem,
a wszyscy, którzy go widzieć będą, nazwą go szczęśliwym.
werset">25 Życie człowieka ma dni ograniczone,
lecz nieprzeliczone są dni Izraela.
werset">26 Mądry uzyska chwałę⁷ u swego narodu,
a imię jego żyć będzie na wieki.


werset">27 Synu, w życiu doświadczaj siebie samego,
patrz, co jest złem dla ciebie, i tego sobie odmów!
werset">28 Nie wszystko służy wszystkim
i nie każdy we wszystkim ma upodobanie.
werset">29 Na żadnej uczcie nie bądź nienasycony
i nie rzucaj się na potrawy!
werset">30 Z przejedzenia powstaje choroba,
a nieumiarkowanie powoduje rozstrój żołądka.
werset">31 Z przejedzenia wielu umarło,
ale umiarkowany przedłuży swe życie.