werset">1 Ten, co żyje wiecznie, stworzył wszystko bez wyjątku,
werset">2 Sam tylko Pan uznany będzie za sprawiedliwego¹
werset">4 Nikt nie potrafi opisać Jego czynów,
a któż będzie mógł zbadać Jego wspaniałe dzieła?
werset">5 Któż zdoła zmierzyć potęgę Jego wielkości
i któż potrafi dokładnie opowiedzieć dzieła Jego miłosierdzia?
werset">6 Nie ma tu nic do zmniejszenia ani do dodania,
ani nie można zbadać cudownych dzieł Pańskich.
werset">7 Kiedy człowiek myśli, że skończył, to nawet nie rozpoczął,
a kiedy się zatrzyma, nie wie, co robić dalej.


werset">8 Kimże jest człowiek i jakież jest jego znaczenie?
Cóż jest jego dobrem i cóż złem jego?
werset">9 Liczba dni człowieka -
jeśli wiek jego jest długi - dosięga stu lat.
werset">10 Jak kropla wody zaczerpnięta z morza lub ziarnko piasku,
tak jest [tych] trochę lat wobec dnia wieczności.
werset">11 Dlatego Pan cierpliwy jest dla ludzi
i wylał na nich swoje miłosierdzie.
werset">12 Zobaczył On i wie, że koniec ich godny litości
i dlatego pomnożył swoje przebaczenie.
werset">13 Miłosierdzie człowieka - nad jego bliźnim,
a miłosierdzie Pana - nad całą ludzkością:
On karci, wychowuje, poucza
i zawraca jak pasterz swoją trzodę².
werset">14 Lituje się nad tymi, którzy przyjmują Jego pouczenie
i którzy się spieszą do Jego przykazań.


werset">15 Synu, do dobrych uczynków nie dodawaj przygany
ani przykrego słowa do każdego daru.
werset">16 Czyż upału nie łagodzi rosa?
Tak lepsze jest słowo niż podarunek.
werset">17 Oto, czy nie jest lepsze słowo niż dobry datek?
A jedno z drugim [łączy się] u człowieka życzliwego.
werset">18 Nierozumny zaś robi wymówki niezgodnie z miłością,
a dar zazdrosnego wyciska łzy z oczu.


werset">19 Uczy się, zanim ci przyjdzie przemawiać,
i miej staranie o siebie, zanim zasłabniesz.
werset">20 Zanim sąd wydasz, zbadaj siebie samego,
a w godzinę obrachunku znajdziesz przebaczenie.
werset">21 Nim wpadniesz w chorobę, upokórz się,
a gdy zgrzeszysz, daj dowód nawrócenia!
werset">22 Niech ci nic nie stanie na przeszkodzie, by wykonać ślub w należnym czasie,
ani nie czekaj aż do śmierci, by z długów się uiścić.
werset">23 Zanim złożysz ślub, przygotuj siebie,
a nie bądź jak człowiek, który Pana wystawia na próbę.
werset">24 Pamiętaj o gniewie Jego w dniach ostatnich,
o chwili pomsty, gdy odwróci oblicze.
werset">25 Pamiętaj o chwili głodu, gdy jesteś w obfitości,
o biedzie i niedostatku - w dniach pomyślności.
werset">26 Od rana do wieczora okoliczności się zmieniają
i wszystko prędko biegnie przed Panem.
werset">27 Człowiek mądry we wszystkim zachowa ostrożność,
a w dniach, kiedy grzechy panują³, powstrzyma się od błędu.
werset">28 Każdy rozumny uzna mądrość,
a temu, kto ją znalazł, wyrazi uznanie.
werset">29 Rozumni w mowach sami jako mędrcy wystąpią
i niby deszcz wyleją przysłowia doskonałe.


werset">30 Nie idź za twymi namiętnościami:
powstrzymaj się od pożądań!
werset">31 Jeżeli pozwolisz duszy swej na upodobanie w namiętnościach,
uczynisz z siebie pośmiewisko dla twych nieprzyjaciół.
werset">32 Nie miej upodobania w życiu wystawnym,
abyś się nie uwikłał w jego wydatki.
werset">33 Nie czyń się biednym, urządzając uczty za pożyczone pieniądze,
gdy nie masz nic w kieszeni.